W lipcu 2009 roku Anka Grzegorzewska i Robert Augustyniak poszli śladem pogłosek o macewach, które miały się znajdować na podwórku na ul. Traugutta. Przed II wojną światową stojący tam budynek należał do rodziny współwłaścicieli Zakładów Chemicznych Grodzisk. W okresie okupacji ulokował się tam posterunek żandarmerii niemieckiej. Po wkroczeniu Armii Czerwonej w styczniu 1945 r. w obiekcie zainstalowano Powiatowy Urząd Bezpieczeństwa Publicznego. Później wprowadziło się przedszkole. Dziś jest to budynek komunalny. Nie zajęło nam dużo czasu dostrzeżenie pierwszego kamiennego fragmentu w trawie. Chwila na odsłonięcie darni i pokazała się duża część macewy. Teren był w zarządzie miasta, więc tam udaliśmy się z informacją o znalezisku i prośbą o pomoc w odkopaniu macew i przeniesieniu ich na teren cmentarza żydowskiego. Cała operacja została sfinalizowana w grudniu 2009 r.

W kolejnych latach otrzymujemy zgłoszenia o macewach wykopanych na podwórkach, o tym, że gdzieś ktoś widział, albo słyszał o wykorzystaniu ich do różnych celów budowlanych. Nie wszystkie historie i sygnały udaj nam się potwierdzić.Czasem okazuje się że pamięć płata figle, czasem te informacje trafiają do nas po prostu za późno i nagrobków już tam nie ma lub np. zostały zalane asfaltem. Często udaje się jednak coś odzyskać.

W 2024 roku zrealizowaliśmy dokumentację wszystkich nagrobków in situ. Było to możliwe dzięki grantowi pozyskanemu z Forum Dialogu. Podstawą naszych prac była publikacja wydana w 1998 r. pt. The Jewish Cemetery of Grodzisk Mazowiecki opracowana przez zespół: Ada Holtzman, Serge Rozenblum, Gary Palgon.
Macewy ocalały jedynie na niewielkim fragmencie cmentarza. Stanowi on ok. 1/7 całej powierzchni. Niestety również tutaj jest to tylko niewielka część pierwotnego stanu. Całych nagrobków, ich części lub fragmentów jest ok. 250, a według naszych szacunków powinno być ok. 1200-1300 grobów.
Również stan zachowania macew w niektórych przypadka ulega pogorszeniu, znikają ich elementy, płyty są niszczone przez spadające konary drzew. Niektórych macew opisanych 20 lat temu nie udało nam się odszukać.
Obecnie prowadzimy prace dokumentujące wszystkie odzyskane macewy.

Privacy Preference Center

DOS GRODZISKER WORT
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.