W 1934 roku ukazał się pierwszy numer lokalnego tygodnika „Dos Grodzisker Wort”. Jego pojedynczy egzemplarz jakimś zrządzeniem losu dotrwał do naszych czasów i jest jedną z dosłownie kilku materialnych pamiątek po grodziskich Żydach. Oryginał gazety znajduje się w zbiorach grodziskiego Ośrodka Kultury i dzięki uprzejmości tej instytucji został udostępniony. W 2010 roku wydaliśmy dwujęzyczny reprint gazety. Autorką tłumaczenia jest Annę Ciałowicz, a Dariusz Jażdżyk z Jidysz Lebt zaprojektował dwujęzyczne wydanie. Wydrukowaliśmy gazetę i rozdaliśmy mieszkańcom w lutym 2010 r., w rocznicę likwidacji grodziskiego getta.
W tym samym czasie nawiązaliśmy współpracę z Joanną Sarnecką, autorką i organizatorką pierwszego festiwalu kultury żydowskiej w Grodzisku, który ruszył w marcu 2010 r. – ULICA ŻYDOWSKA. Z naszej inicjatywy do zbiorów historycznych Grodziska trafia Talmud Babiloński z pieczęciami rabinów, odnaleziony na strychu jednej z grodziskich kamienic.
W kolejnych latach festiwal organizuje Ośrodek Kultury w Grodzisku Mazowieckim pod nazwą Miesiąc Kultury Żydowskiej. Następnie tematyka zostaje rozszerzona o inne mniejszości.
2010
Pierwszy Festiwal Kultury Żydowskiej pt. ULICA ŻYDOWSKA
Jesteśmy jego współorganizatorem.
Strona projektu na Facebooku.
2010
W czerwcu, na stacji PKP, powstaje mural witający w jidysz podróżnych. Otwieramy jednocześnie wystawę autorstwa Marcina Baki i Roberta Augustyniaka pt. „Odchodzący stary Grodzisk”.
W pierwotnej formie pozostaje aż do remontu dworca i peronów. Po remontach mural zostaje odtworzony na budynku przy peronie w mniejszej skali. Autorem grafiki jest Dariusz Jażdżyk.
2012
Rocznica likwidacji getta grodziskiego i pierwsze oznaczenie jego granic.
Na uroczystość przybyło kilkuset mieszkańców oraz Rabin Maciej Pawlak, Michał Sobelman, Jan Jagielski, Marek Sasłowski z IPN, Paula i Mirosław Sawiccy, ksiądz Kazimierz Świecko, Wojciech Hardt – przewodniczący Rady Powiatu Grodziskiego. Była to pierwsza tego typu uroczystość w Grodzisku – mówił Burmistrz Grodziska Grzegorz Benedykciński.
Uroczystość u wylotu ulicy Żwirki i Wigury, dawnej bramy getta, zakończył koncert pieśni żydowskich w wykonaniu aktora Teatru Żydowskiego w Warszawie Henryka Rajfera, przy akompaniamencie Teresy Wrońskiej – kierownika muzycznego Teatru Żydowskiego. Po koncercie zebrani goście przeszli w pochodzie pod pomnik Wolności, gdzie złożyli kwiaty.
Wydarzenie organizowali: Łukasz Nowacki i Robert Augustyniak.
2013
Organizujemy debatę p.t. „Judeonostalgia. Między antysemityzmem a filosemityzmem.” Była to rozmowa z udziałem księdza Wojciecha Lemańskiego z „Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów”, Michałem Sobelmanem attaché prasowym Ambasady Izraela w Polsce oraz Aleksandrem Kaczorowskim publicystą i pisarzem.
2013
Organizujemy wykład wieloletniej dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego, pod tytułem „Grodziski ślad w Archiwum Ringelbluma”. Jak się okazuje, wciąż nie brakuje ciekawych, nieznanych dotąd informacji rzucających nowe światło na historię Żydów grodziskich. W zapiskach grodziskiego pedagoga Bernarda Kampelmachera, odnaleźć można zaginiony, wydawałoby się na zawsze, świat miejscowego sztetla. Opisy szkoły, synagogi, mykwy, cmentarza i innych obiektów charakterystycznych dla wyznawców judaizmu uzupełnione zostały o wnikliwy opis życia podczas okupacji niemieckiej w czasie II wojny światowej.
2013
„Edelman w Grodzisku” to spotkanie z Paulą Sawicką wokół książki „Prosto się mówi, jak się wie”. Zorganizowane we współpracy z Willą Radogoszcz. Marek Edelman pod koniec wojny ukrywał się na ul. 3 Maja. Fragmenty tekstów Marka Edelmana czytał Józef Duriasz. Spotkanie poprowadził Łukasz Nowacki.
2016
W 2010 r. wystąpiliśmy z pomysłem postawienia pomnika w miejscu dawnej synagogi. Dzięki działaniom pracowników Galerii Etnograficznej „Willa Radogoszcz” Anny Woźniak i Łukasza Nowackiego zostaje on zrealizowany kilka lat później. Pomnik został postawiony i odsłonięty, przy zbiegu ulic 17 Stycznia i Obrońców Getta. Budowa pomnika została sfinansowana z budżetu Gminy Grodzisk Mazowiecki oraz dzięki środkom Warszawskiej Gminy Żydowskiej.
2017
Z inicjatywy Roberta Augustyniaka i Krzysztofa Bielawskiego na bramie nekropolii umieszczona została tablica z napisem: „Na tym cmentarzu został pochowany Raw Elimelech Szapira syn Chaima Meira Jechiela z Mogielnicy, cadyk w Grodzisku Mazowieckim, autor ksiąg Imrej Elimelech i Diwrej Elimelech. Odszedł 1 nisan 5652 r. (29 marca 1892 r.). Niech dusza jego związana będzie w wieniec życia wiecznego”.
Badamy dokumenty i materiały aby ustalić miejsce w którym stał ohel. Mamy tylko ustną relację.
2024
W Poczekalni przypomnieliśmy historię grodziskiego cmentarza żydowskiego i przedstawiliśmy projekt BEJT CHAIM, którego celem było opisanie historii nekropolii i jej właściwego terenu oraz dokumentacja zachowanych nagrobków in situ. W ramach projektu powstała też niniejsza strona.
Projekt był współfinansowany przez Forum Dialogu.
2025
Wystawa prac grodziskiego artysty – Wolfa Kibla. Wydarzenie zorganizowane we współpracy z South African Jewish Museum i Mediateką, przy wsparciu finansowym Gminy Grodzisk Mazowiecki. Przygotowaliśmy wizerunki 35 prac i projekcję multimedialną oraz katalog wystawy.
CZYTAJ WIĘCEJ…